Warmtepomp in een oud huis: kan dat?

Twee woningen uit 1932 kunnen compleet verschillen. De ene heeft nog enkel glas en een niet geïsoleerd dak, de andere heeft dubbel glas, dakisolatie en een geïsoleerde vloer. Op papier zijn ze even oud, in de praktijk vraagt de tweede woning de helft minder warmte.

Er bestaat dus geen jaartal waarboven een warmtepomp werkt en waaronder hij afvalt. Wel geldt dat oudere woningen gemiddeld meer warmte verliezen, waardoor er vaker eerst iets aan de woning gebeurt voordat het toestel erin gaat.

Een warmtepomp levert water van ongeveer 35 tot 45 graden, terwijl een cv-ketel gewend is om 70 tot 80 graden rond te pompen. De vraag is dus of jouw woning met dat lauwere water ook warm wordt. Achtergrond bij die temperaturen lees je in hoe een warmtepomp werkt.

Drie dingen bepalen het antwoord:

• Hoeveel warmte je woning verliest. Dak, glas, vloer en gevel samen bepalen hoeveel warmte je er per uur in moet stoppen.
• Hoeveel warmte je radiatoren kunnen afgeven. Een radiator die 70 graden water krijgt, geeft veel meer warmte af dan dezelfde radiator op 45 graden. Bij een lagere temperatuur heb je dus meer oppervlak nodig.
• Hoeveel warm water je gebruikt. Douchen en baden vragen een eigen voorziening, meestal een voorraadvat dat past bij de grootte van je huishouden.

Je hoeft dit niet te schatten. Op een koude dag kun je het gewoon uitproberen, en het kost je niets.

• Wacht op een dag waarop het rond of onder het vriespunt is, want dan werkt je verwarming het hardst.
• Zet de aanvoertemperatuur van je cv-ketel op 50 graden. Die instelling vind je in het menu van de ketel of van je thermostaat.
• Zet alle radiatorkranen helemaal open, ook in kamers die je normaal laag houdt.
• Wacht een dag en kijk of je woning de temperatuur haalt die je gewend bent.

Wordt het huis gewoon warm, dan is dat een sterk signaal. Je woning kan dan uit de voeten met lage temperaturen en een warmtepomp is een serieuze optie. Blijft het steken op een graad of twee te koud, dan is er werk te doen voordat het toestel zinvol is.

Deze test geeft een indicatie en vervangt geen berekening per ruimte. Wel weet je erna of je een stap verder kunt kijken.

Dan is de conclusie zelden dat het nooit kan. Meestal is het een volgorde-kwestie, en elke stap verlaagt ook meteen je huidige gasrekening.

• Isoleer eerst het dak en het glas. Daar zit in oudere woningen het grootste verlies. Hoe je dat aanpakt in combinatie met je verwarming staat in energiezuinig verwarmen.
• Vergroot de radiatoren in de koudste kamers. Vaak gaat het om twee of drie ruimtes waar de radiator te klein is voor lage temperaturen. Een groter model of een radiator met ventilatoren lost dat op zonder dat je het hele huis overhoop haalt.
• Leg vloerverwarming in de woonkamer. Dat is de ruimte waar je de meeste warmte vraagt en waar lage temperaturen het beste werken.

Voor veel oudere woningen is de hybride warmtepomp de praktische route. De warmtepomp verzorgt dan het grootste deel van het stookseizoen en je bestaande cv-ketel springt bij op de koudste dagen, precies wanneer je woning het meeste vraagt.

Het voordeel voor een oud huis is dat je geen enkele radiator hoeft te vervangen en je gasverbruik toch fors daalt. Isoleer je later verder, dan kun je de ketel er op termijn tussenuit halen. Voor beide opstellingen bestaat subsidie, en welke dat is lees je in welke subsidie je kunt krijgen.

Naast de warmte zijn er drie praktische punten die in oudere woningen vaker spelen dan in nieuwbouw.

Je meterkast en de aansluiting zijn er één. Een volledig elektrische warmtepomp vraagt een eigen groep en soms een zwaardere aansluiting, en in een huis met een oude meterkast is dat een aparte klus.

Daarnaast is er de plek voor de buitenunit. Die heeft ruimte nodig om lucht aan te zuigen en moet binnen de geluidsnorm blijven die geldt op de erfgrens. In een rijtjeshuis met een smalle tuin vraagt dat om nadenken over de plaatsing.

Tot slot je leidingen. Bij lagere temperaturen stroomt er meer water door het systeem, dus krappe of dichtgeslibde leidingen kunnen een knelpunt vormen. Dat komt bij de inventarisatie naar boven.

Woon je in een monument of in een beschermd stadsgezicht, kijk dan vooraf naar de regels van je gemeente. Voor isolatie en voor de plaatsing van een buitenunit gelden daar vaak extra voorwaarden.