Hoe werkt een warmtepomp?

Dit is het verschil met de installatie die je nu waarschijnlijk hebt. Een cv-ketel verbrandt gas en zet die energie om in warm water. Hoe een cv-ketel werkt staat los uitgelegd in de kennisbank.

Een warmtepomp werkt volgens een ander principe. Hij zoekt warmte op die er al is, ook als die lucht koud aanvoelt, en tilt die naar een temperatuur waar je binnen iets aan hebt. Het is dezelfde techniek als in je koelkast, alleen dan omgekeerd: een koelkast haalt warmte uit de binnenkant en geeft die af aan de keuken.

In het toestel zit een koudemiddel dat rondgaat in een gesloten circuit. Dat middel kookt al ver onder nul, waardoor buitenlucht van min vijf graden er nog warm voor is. In vier stappen komt de warmte binnen:

• Verdampen. In de buitenunit stroomt lucht langs het koudemiddel. Het koudemiddel neemt die warmte op en verandert in damp.
• Comprimeren. De compressor perst die damp samen. Door de hogere druk stijgt de temperatuur fors, tot ver boven de temperatuur die je in huis nodig hebt.
• Condenseren. In de binnenunit geeft de hete damp zijn warmte af aan het water van je verwarming en aan je warm water. Het koudemiddel wordt daarbij weer vloeibaar.
• Expanderen. Een expansieventiel laat de druk terugvallen, het koudemiddel koelt sterk af en de ronde begint opnieuw.

Alleen de compressor en de ventilatoren gebruiken stroom. De warmte zelf is gratis en komt uit de buitenlucht.

Het rendement van een warmtepomp heet de COP. Die waarde zegt hoeveel kilowattuur warmte het toestel maakt uit één kilowattuur stroom. Een COP van 4 betekent dus vier keer zoveel warmte als stroom.

Die waarde staat niet vast. Hoe kleiner het verschil tussen de buitentemperatuur en de temperatuur die je binnen vraagt, hoe hoger de COP. Op een milde dag met vloerverwarming presteert hetzelfde toestel dus beter dan op een vriesdag met hete radiatoren.

Over een heel jaar gemeten heet het rendement de SCOP, en moderne toestellen komen daar ruim boven de 3 uit. Ook als het vriest blijft er warmte in de lucht zitten, zodat een warmtepomp ook bij vorst blijft werken. Wat dat rendement betekent voor je energierekening lees je in wat verwarmen met een warmtepomp kost.

De techniek is steeds dezelfde. Het verschil zit in de bron en in de manier waarop de warmte je woning in gaat. Stemper werkt met luchtwarmtepompen van Vaillant, in twee opstellingen:

• Volledig elektrisch, lucht-water. Dit is het meest geplaatste type in Nederland. De buitenunit haalt warmte uit de lucht, de binnenunit verwarmt het water voor je radiatoren of vloerverwarming, en een voorraadvat zorgt voor je warm water. Je stookt dan geen gas meer.
• Hybride. Een kleinere warmtepomp naast je bestaande ketel. De warmtepomp doet het grootste deel van het stookseizoen, de ketel springt bij op de koudste dagen. Hoe dat omschakelen precies gaat, staat in hybride warmtepomp.

Welke van de twee bij je past, hangt af van je isolatie en je radiatoren. We rekenen dat vooraf voor je door.

Daarnaast kom je twee andere soorten tegen als je je inleest. Een lucht-lucht warmtepomp is in feite een airco die ook kan verwarmen: die blaast warme lucht de kamer in en verwarmt geen water, dus voor je douche heb je iets anders nodig. Die plaatsen we ook. Een bodemwarmtepomp haalt zijn warmte uit de grond via een bron of lussen in de tuin, wat een hoog en stabiel rendement geeft. Daar komt boren aan te pas, en dat is werk voor een gespecialiseerd bedrijf.

Een warmtepomp werkt het beste bij een lage aanvoertemperatuur. Waar een cv-ketel water van 70 graden rondpompt, draait een warmtepomp het liefst op 35 tot 45 graden. Dat water moet dus langer door je woning stromen om dezelfde warmte af te geven.

Daar komen drie vragen uit voort, en die bepalen samen of het bij jou past:

• Kan je afgiftesysteem uit de voeten met lage temperaturen? Vloerverwarming is daar het meest geschikt voor. Radiatoren kunnen prima werken, mits ze groot genoeg zijn voor de ruimte.
• Houdt je woning de warmte vast? Hoe beter je isolatie, hoe lager de temperatuur die je nodig hebt en hoe hoger het rendement.
• Is er een goede plek voor de buitenunit? Die heeft ruimte nodig om lucht aan te zuigen en moet blijven binnen de geluidsnorm die geldt op de erfgrens.

Verder merk je in huis dat het toestel rustig doordraait in plaats van in korte stoten aan en uit te gaan. Warm water komt uit een voorraadvat, dus dat vat moet passen bij hoeveel je met elkaar doucht.