Vloerverwarming of radiatoren bij een warmtepomp: wat is beter?

Een cv-ketel pompt water van 70 tot 80 graden door je woning. Een warmtepomp werkt op lage temperatuur, volgens Milieu Centraal tot hoogstens 55 graden, en het liefst een stuk lager.

Hoe lager de temperatuur van dat water, hoe zuiniger een warmtepomp draait. Elke graad die je eraf kunt halen, levert rendement op. Daar zit dus je hele energierekening in verstopt. Achtergrond over de techniek vind je in hoe werkt een warmtepomp.

De echte vraag is dan ook of je woning warm wordt met water van 35 tot 45 graden. Het type afgiftesysteem is daarbij het middel en geen doel op zich.

• Groot oppervlak. Je hele vloer geeft warmte af, dus water van 30 tot 40 graden is al genoeg.
• Gelijkmatige warmte. Je voelt geen koude hoeken en geen warme luchtstroom langs het plafond.
• Geen radiatoren aan de muur. Dat scheelt ruimte en geeft vrijheid bij het inrichten.
• Werkt ook koelend. In combinatie met sommige warmtepompen kun je er in de zomer een paar graden mee afkoelen.

Er zit één praktische kant aan. Vloerverwarming reageert traag, want een vloer heeft uren nodig om op te warmen en weer af te koelen. Je stuurt hem daarom op een constante temperatuur in plaats van hem 's avonds omhoog te draaien.

Dit is de grootste misvatting rond warmtepompen. Radiatoren kunnen wel degelijk, en in veel bestaande woningen is dat ook de route die we adviseren.

De voorwaarde is oppervlak. Een radiator die 70 graden water krijgt, geeft veel meer warmte af dan dezelfde radiator op 45 graden. Bij een lagere aanvoertemperatuur heb je dus meer radiatoroppervlak nodig voor dezelfde warmte.

Volgens Milieu Centraal zijn deze uitvoeringen geschikt voor lage temperatuur:

• Paneelradiatoren met meerdere platen en lamellen. Veel woningen hebben die al hangen, zeker als ze in de afgelopen twintig jaar zijn vervangen.
• Convectoren. Die hebben een hoge afgifte in verhouding tot hun formaat.
• Radiatoren met ventilatoren. Een kleine ventilator blaast lucht langs de lamellen en verhoogt de afgifte, zonder dat de radiator groter hoeft te worden.

In de praktijk gaat het zelden om het hele huis. Meestal blijkt dat twee of drie kamers een grotere radiator nodig hebben en dat de rest gewoon meekan.

Vloerverwarming beneden en radiatoren boven is de opstelling die we in bestaande woningen het meest tegenkomen. Daar is een goede reden voor.

Beneden zit je warmtevraag: de woonkamer en de keuken, waar je overdag en 's avonds bent. Daar loont vloerverwarming het meest, en bij een verbouwing of een nieuwe vloer is het ook het makkelijkst aan te leggen. Boven zijn de slaapkamers, waar je een lagere temperatuur wil en waar radiatoren die kleinere warmtevraag prima aankunnen.

Belangrijk daarbij is dat beide delen op dezelfde lage aanvoertemperatuur kunnen draaien. Anders stuurt de radiator boven de temperatuur van je hele systeem omhoog en verlies je het rendement dat je beneden wint.

Je kunt dit zelf testen met de ketel die je nu hebt, door de aanvoertemperatuur op 50 graden te zetten op een koude dag en te kijken of je woning op temperatuur komt. De stappen staan in warmtepomp in een oud huis.

Komt je woning niet op temperatuur, dan is dat zelden een eindpunt. Vaak is de volgorde eerst isoleren en daarna het afgiftesysteem aanpakken, omdat isolatie je warmtevraag verlaagt en daarmee ook de radiatoren die je nodig hebt. Die afweging staat in eerst isoleren of eerst een warmtepomp.

Een hybride warmtepomp is de tussenweg als je nu nog niet aan je radiatoren wil beginnen. Je cv-ketel vangt dan de koudste dagen op, precies wanneer je afgiftesysteem tekortschiet.

Vloerverwarming achteraf aanleggen kan op meerdere manieren, en de keuze heeft gevolgen voor je vloer en je opbouwhoogte.

Bij infrezen worden er sleuven in de bestaande dekvloer gefreesd en de leidingen daarin gelegd. Je verliest dan nauwelijks hoogte. Bij een opbouwsysteem komt er een laag bovenop, en dan moet je rekening houden met deuren, drempels en de aansluiting op de trap.

Let ook op je vloerafwerking. Dik tapijt of een houten vloer met een hoge isolatiewaarde houdt de warmte tegen, waardoor je de aanvoertemperatuur weer omhoog moet zetten. Dat is precies wat je wil voorkomen.