Waarom je warmtepomp in de winter meer stroom gebruikt

Het eerste is je warmtevraag. Bij 2 graden buiten verliest je woning veel meer warmte dan bij 12 graden, dus er moet meer warmte naar binnen om dezelfde temperatuur vast te houden.

Het tweede is het rendement. Een warmtepomp overbrugt het verschil tussen de buitentemperatuur en de temperatuur die je binnen vraagt. Hoe groter dat verschil, hoe meer moeite het kost en hoe lager de COP uitvalt. Dat de warmtepomp ook bij vorst blijft werken verandert daar niets aan.

Je vraagt in januari dus meer warmte én je betaalt per eenheid warmte meer stroom. Daarom is je verbruik in de koudste maanden een veelvoud van dat in oktober, terwijl het toestel precies doet wat het moet doen.

Naast die twee spelen er vier dingen mee die per huishouden verschillen.

• Het elektrische bijverwarmingselement. Op de koudste dagen kan de warmtepomp tekortschieten en springt een elektrisch element bij. Dat levert één kilowattuur warmte per kilowattuur stroom, dus je verbruik schiet omhoog zodra het draait.
• De ontdooicyclus. Bij vochtig weer rond het vriespunt smelt het toestel rijp van de buitenunit. Dat kost wat stroom en gebeurt in een vriesperiode een paar keer per dag.
• Je warm water. Douchen kost het hele jaar ongeveer evenveel, maar het aandeel daarvan in je rekening valt in de zomer meer op. In de winter verdwijnt het in het geheel van je verwarming.
• Je eigen gedrag. Een graad hoger op de thermostaat, of langer douchen omdat het koud is, telt in de winter zwaarder door dan in het voorjaar.

Vergelijk je verbruik nooit met dat van de buren, want hun woning, isolatie en gezinssamenstelling verschillen van die van jou. Kijk in plaats daarvan naar deze vier signalen.

1. Loopt je verbruik mee met het weer? Een piek in een vriesweek en een daling zodra het milder wordt, hoort zo. Blijft je verbruik ook bij 10 graden hoog, dan klopt er iets niet.
2. Hoe vaak draait het elektrische element? In veel toestellen kun je dat aflezen in de app of op het display. Springt het elke koude week bij, dan is dat een signaal dat het toestel te licht is bemeten of dat je aanvoertemperatuur te hoog staat.
3. Klopt je aanvoertemperatuur? Elke graad die je water warmer maakt dan nodig, kost rendement. Veel installaties staan na oplevering hoger ingesteld dan de woning eigenlijk vraagt.
4. Hoe verhoudt je jaarverbruik zich tot je verwachting? Die vergelijking maak je met het totaal over een heel stookseizoen en niet met één maand. Hoe je dat narekent staat in wat verwarmen met een warmtepomp kost.

Per eenheid warmte blijft een warmtepomp bij de huidige tarieven voordeliger, ook op koude dagen. De rekensom achter die vergelijking staat in gas of stroom goedkoper is.

Wat wel verandert, is hoe je het merkt. Bij gas viel het verbruik in de winter ook hoger uit, maar dat stond op een aparte rekening die je minder scherp volgde. Nu staat alles op je stroomverbruik, en als je zonnepanelen hebt, leveren die juist weinig op in de maanden waarin je het meeste vraagt. Daardoor voelt de winter duurder dan hij over het jaar gerekend is.

Bij een hybride warmtepomp zie je het omgekeerde: je stroomverbruik stijgt minder hard, omdat de ketel op de koudste dagen overneemt en je gasverbruik dan oploopt.

Vier dingen die in de winter verschil maken:

• Laat de warmtepomp doordraaien. Anders dan bij een cv-ketel loont het niet om 's nachts flink terug te zetten. Het toestel werkt het efficiëntst op een constante, lage temperatuur en moet na een grote terugzetting hard werken om weer bij te komen.
• Zet de aanvoertemperatuur zo laag als je woning toelaat. Werkt je huis ook op 40 graden, dan hoef je geen 45 te stoken. Laat de stooklijn hierop nakijken.
• Houd de buitenunit vrij. Bladeren en sneeuw belemmeren de luchtstroom, waardoor het toestel harder moet werken. Dek hem niet af, want hij moet lucht kunnen aanzuigen.
• Pak het warmteverlies van je woning aan. Tocht, koude vloeren en radiatorfolie klinken klein, en juist in de koudste maanden telt elke besparing dubbel. De 7 checks voordat het stookseizoen begint lopen dat langs.